Azərbaycanda hicablı, hicabsız şagirdlər məktəb qapılarına axın ediblər

Azərbaycanın dövlət məktəblərində yeni geyim qaydalarının tətbiqindən sonra hicablı şagirdlərin dərslərə buraxılmaması ölkə miqyasında kütləvi etirazlara səbəb olub.

Nazirlər Kabinetinin məktəblərdə geyim standartlarına yenidən baxılması barədə qərarından sonra bir çox şəhərdə, xüsusilə də paytaxt Bakıda şagirdlər və valideynlər arasında narazılıq artır. Hicablı şagirdlərin dərslərdə iştirakına qadağa qoyulması ilə başlayan gərginlik məktəb dərslərinin boykot edilməsinə və kütləvi həmrəylik aksiyalarına yol açıb.

Sosial şəbəkələrdə və yerli xəbər mənbələrində yayılan görüntülərdə valideynlərin, şagirdlərin və yerli sakinlərin məktəb həyətlərini və ətraf əraziləri dolduraraq, içəri buraxılmayan hicablı şagirdlərə dəstək verdikləri əks olunub.

Bazar ertəsi, 12 oktyabr tarixində sosial media tərəfindən paylaşılan görüntülər Bakıdakı 130 nömrəli məktəbin qarşısındakı gərginliyi və həmrəyliyi nümayiş etdirib.

Yeni siyasətə qarşı alqışlar və şüarlarla etiraz edən izdiham arasında ən diqqətçəkən məqam o idi ki, adətən hicab taxmayan bir çox şagird həmrəylik nümayiş etdirmək və etiraza dəstək olmaq məqsədilə başlarını örtmüşdü.

Daha əvvəl Bakının Balaxanı qəsəbəsindəki 69 nömrəli məktəbdə şagirdlər hicab taxdıqları üçün dərslərə buraxılmayan sinif yoldaşlarına dəstək olaraq dərsləri boykot etmək və sinif otaqlarına girməmək qərarına gəlmişdilər. 130 nömrəli məktəbdə baş verən hadisələr göstərdi ki, bu reaksiyalar təcrid olunmuş hallar deyil, genişmiqyaslı vətəndaş həmrəyliyi dalğasına çevrilib.

 

Vəziyyəti alovlandıran 21 sentyabr qərarı

Narazılığın kökündə Azərbaycan Nazirlər Kabinetinin 21 sentyabr 2026-cı il tarixində qəbul etdiyi 309 nömrəli qərar dayanır. Dövlət məktəblərində vahid məktəbli forması ilə bağlı qaydaları yeniləyən bu tənzimləmə, "məktəbli formasının bütövlüyünü pozan və ya təhsilin dünyəvi xarakteri ilə ziddiyyət təşkil edən elementlərin" istifadəsini məhdudlaşdırır. Mətnlərdə baş örtüyü ilə bağlı qadağadan açıq şəkildə bəhs edilməsə də, məktəb rəhbərliklərinin müvafiq müddəanı baş örtüyü taxan şagirdlərin dərslərdə iştirakına mane olmaq üçün əsas kimi şərh etməsi böhranı dərinləşdirdi. Valideynlər və insan hüquqları müdafiəçiləri iddia edirlər ki, bu faktiki qadağa etiqad azadlığının və konstitusiya ilə təsbit olunmuş təhsil hüququnun pozulması deməkdir.

Şagirdlərlə bağlı başlayan müzakirələr, müəllimlərin peşəkar geyim qaydalarını tənzimləyən və 6 oktyabrda qüvvəyə minən 325 nömrəli qərarla yeni bir mərhələyə qədəm qoydu. Bu qərardan sonra Bakı və Sumqayıtda baş örtüyü taxan bəzi müəllimlərə məktəb rəhbərliyi tərəfindən xəbərdarlıq edildiyi və ya onların öz vəzifələrini icra etməkdə çətinliklərlə üzləşdiyi barədə məlumatlar yayıldı.

Artan narazılıqlar fonunda, Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsi 9 oktyabrda dövlət məktəblərində geyim qaydalarına dair genişmiqyaslı yoxlamalara başlanacağını elan etdi. Açıqlamada qeyd olunurdu ki, prosesin məqsədi "məktəblərdə intizamlı, nizamlı və ədalətli təhsil mühiti yaratmaq"dır və qaydaların tətbiqi səlahiyyəti məktəb rəhbərlikləri ilə pedaqoji şuralara verilib.

 

Reaksiyalar Türkiyəyə də sirayət etdi

Azərbaycandakı hadisələr Türkiyədəki vətəndaş cəmiyyəti təşkilatlarının da diqqətini cəlb edib. Azad Düşüncə və Təhsil Hüquqları Dərnəyinin ("Özgür-Der") çağırışına səs verən bir qrup, Bakıdakı təcrübələri pisləyən etiraz aksiyası keçirmək məqsədilə 3 oktyabrda Azərbaycanın İstanbuldakı Baş Konsulluğunun qarşısına toplaşıb. Aksiya zamanı mövcud vəziyyət Türkiyədəki "28 Fevral" dövrünün məhdudlaşdırıcı tədbirləri ilə müqayisə edilib və şagirdlərin təhsil hüququnun qorunması ilə bağlı çağırışlar səsləndirilib.