"ABŞ-ın İraq qanunlarının təsdiqinə müdaxiləsi xoş və ya məqbul bir davranış deyil. Terrorizmin məğlub edilməsində həlledici rol oynayan bir təhlükəsizlik qurumuna hücum qarşısında sükut saxlanıla bilməz"
Siyasi fəallar Colani rejiminin Səddamın qızı ilə birlikdə İraqa qarşı birgə sui-qəsd həyata keçirdiyini bildirsələr də, ABŞ prezidenti İraqda baş nazirin seçilməsi ilə bağlı bir daha müdaxiləçi mövqe tutaraq bir daha sual doğurur: "Xaricilər İraq və onun xalqı üçün hansı planı qururlar?!"
İraq ətrafında baş verən son hadisələr təkcə xaoslu təhlükəsizlik və siyasi hadisələr seriyasını deyil, həm də Bağdada qarşı çoxqatlı təzyiq modelinin əlamətlərini ortaya qoyur. İraqın qərb sərhədlərində planlaşdırılan təxribat əməliyyatları iddialarından tutmuş Bağdaddakı güc dinamikasına müdaxiləçi münasibətlərə və onların Suriyadakı İŞİD ailələrinin yerləşdiyi düşərgələrdə şübhəli və geniş yayılmış fəaliyyətlə üst-üstə düşməsinə və əlbəttə ki, təkfirçi terrorçuların hərəkətlərinə qədər bütün bu amillər mürəkkəb və bir-biri ilə əlaqəli bir mənzərə yaradır, İraqın və hətta bütün bölgənin təhlükəsizliyi, milli suverenliyi və siyasi sabitliyi eyni vaxtda hücuma məruz qalır.
İraqın qərb sərhəd bölgələrindəki təhlükəsizlik hərəkatları ilə yanaşı, gizli şəbəkələrin yenidən aktivləşməsi və sabitliyi pozan hərəkətlər etmək cəhdlərinin əlamətləri də mövcuddur ki, bu da ölkənin daxili siyasi proseslərinə dair bəzi xarici baxışlarla uyğun gəlir. Bu kontekstdə bəzi rəsmi İraq təhlükəsizlik qurumlarına təzyiq və ölkənin müdafiə tənliklərində təhlükəsizlik balansına təsir göstərə biləcək dəyişikliklərin ehtimalı da müzakirə olunur. Bundan əlavə, sərhəd boyunca ekstremist hərəkatlarla əlaqəli elementləri saxlayan düşərgələrdə baş verən şübhəli hadisələr, yatmış hücrələrin yenidən canlanması və İraq daxilində təhlükəsizliyin yayılması ilə bağlı narahatlıqları artırıb. Bütün bu inkişaflar mürəkkəb, çoxqatlı və həssas bir mühitin mənzərəsini yaradır.
Əl-Colani və Səddamın qızı eyni cəbhədə
Bu kontekstdə suriyalı siyasi fəal Mahmud Məvalidi Əbu Məhəmməd əl-Colaninin rejiminin İraqa qarşı təhlükəli terror aktları planlaşdırdığını yazıb.
Məvalidi bildirib: “Bu hərəkətlər Əl-Colani tərəfindən Səddamın qızı Rağadla əməkdaşlıqda həyata keçirilir. Əl-Colaniyə sadiq bir dəstə Suriyanın Deyr əz-Zor əyalətində Həmzə Həmidi və Əbu Məhəmməd Zakurun rəhbərlik etdiyi əməliyyat otağı yaradıb. Bu əməliyyat otağı, İraq daxilində, xüsusən də Əl-Ənbar əyalətində hərbi və mülki hədəflərə qarşı yeraltı qrupları aktivləşdirməklə terror aktlarının həyata keçirilməsinə nəzarət etməkdən məsuldur.
Dəməşqdə yeraltı qruplar vasitəsilə İraqı hədəfə almağın yollarını müzakirə etmək üçün çox gizli bir görüş keçiriliB. İraq hökuməti bu təhlükəli sui-qəsdə qarşı ayıq olmalıdır.” Əvvəllər mediada bu iki şəxsin görüşdüyü bildirilirdi.
Tramp İraq Xalqının səsverməsinə qarşı
Bu arada, Donald Trampın Nuri əl-Malikinin baş nazirliyi ilə bağlı İraqa yenidən müdaxilə etdiyi və "Biz İraqın baş naziri məsələsini izləyirik və nə olacağını görəcəyik" dediyi bildirilir. O, həmçinin ABŞ-ın bu ssenari ilə necə davranmaq barədə fikirlərinin olduğunu bildirib. Tramp iddia edib ki, sonda hər kəs ABŞ-a ehtiyac duyacaq!
Tramp əvvəllər Nuri əl-Malikinin İraq xalqının iradəsini və səslərini nəzərə almadan yenidən İraqın baş naziri olmasına icazə verilməməli olduğunu bildirmişdi. Bu müdaxilə İraq siyasi dairələrində mənfi reaksiyalara səbəb olub. İraqdakı Koordinasiya Çərçivə Alyansı dəfələrlə baş nazirin seçilməsinin daxili məsələ olduğunu və heç bir xarici tərəfə aid olmadığını vurğulayıb.
Bildirilir ki, güclü, xalq əsaslı və mərkəzləşdirilmiş hökumətin qurulmasının qarşısını almaq, ilk növbədə, İŞİD-in dirçəldilməsi məqsədi daşıyan təhlükəli planların həyata keçirilməsinə kömək edəcək!
ABŞ-ın Həşd əl-Şabiyə qarşı sui-qəsdi
Başqa bir məlumata görə, Sünni "Əzm" Koalisiyasının lideri Məhəmməd Zari Delimi, "Amerikanın Həşd əl-Şabi qüvvələrini dağıtmaq və aradan qaldırmaq planı" barədə xəbərdarlıq edərək, belə bir ssenarinin təhlükəsizlik boşluğu yarada biləcəyini və İraqda təhlükəsizlik vəziyyətinin çökməsinə səbəb ola biləcəyini bildirib. Delimi bildirib: "ABŞ-ın İraq qanunlarının təsdiqinə müdaxiləsi məqbul davranış deyil. Terrorizmin məğlub edilməsində həlledici rol oynayan təhlükəsizlik qurumuna hücum qarşısında sükut saxlanıla bilməz; bu, ölkədə sabitliyi pozmaq üçün aydın məqsədləri olan bir planın bir hissəsidir. Həşd əl-Şabi, ordu, polis və digər təhlükəsizlik qurumları kimi, hüquqi və təhlükəsizlik qurumudur və ABŞ-ın onu dağıtmaq hüququ yoxdur, xüsusən də bu qüvvələrin verdiyi böyük qurbanlar millətin yaddaşında qaldığı üçün buna heç kəsin haqqı yoxdur." Xatırladaq ki, İraqda Həşd əl-Şabi qüvvələrinin təsis fəlsəfəsi təkfirçi terrorçularla mübarizəyə əsaslanır!
ABŞ qoşunlarının görməzdən gəlməsi səbəbindən İŞİD üzvlərinin kütləvi qaçışı
Suriya mənbələri son 72 saat ərzində yüzlərlə İŞİD ailə üzvünün əl-Hol düşərgəsindən qaçdığını bildirib. Müxtəlif millətlərdən olan bu şəxslər düşərgənin qeyri-sabit vəziyyətindən istifadə edərək qaçıblar. Mənbələr, xüsusən də düşərgənin təhlükəsizlik qüvvələrinin laqeydliyi nəzərə alınmaqla, bu qaçışın əvvəlcədən planlaşdırılmış bir əməliyyat ola biləcəyini irəli sürürlər. Onlar qaçanların gələcəkdə İŞİD-in yeraltı şəbəkələrinin sütunlarına çevrilə biləcəkləri barədə xəbərdarlıq ediblər.
Bu kütləvi qaçış, xüsusən də təhlükəsizlik qüvvələrinin tam gözü qarşısında baş verdiyi və əl-Hol düşərgəsinin yaxınlığında ABŞ qüvvələrinin olmasına baxmayaraq, kütləvi köçün qarşısını almaq üçün heç bir tədbir görmədikləri üçün bir çox sual doğurur. İraqlıların qonşu ölkədəki bu düşərgəni həmişə təhlükə kimi gördüyünü nəzərə alsaq, bu hadisələrin İraq sərhədlərinə təsiri hələ də aydın deyil.
Qeyd etmək vacibdir ki, bu xəbərlərin yaratdığı səs-küy əsas məsələ deyil, əksinə onların qarşılıqlı təsirindən irəli gələn modeldir. Bu model göstərir ki, İraq üzərində rəqabət meydanı artıq sırf hərbi və ya siyasi deyil, təhlükəsizlik təzyiqi, psixoloji təsir və idarəetmə strukturunun dayanıqlığının sınanmasının birləşmiş meydanıdır. Lakin bu tənliyin gələcəyi xarici aktyorların iradəsindən daha çox daxili birlik səviyyəsindən, ictimai etimaddan və müstəqil qərar qəbul etmə qabiliyyətindən asılıdır.
Əgər İraq fikir ayrılıqlarını konstruktiv rəqabətə çevirə və təhlükəsizliyi fraksiya məsələsindən milli məsələyə qaldıra bilsə, o, təkcə bu tarixi dönüş nöqtəsində deyil, həm də təzyiq tənliyinə öz hakimiyyətini möhkəmləndirmək üçün bir fürsət kimi cavab verə biləcək. Əlbəttə ki, bu, olduqca çətin bir proses olacaq.
Səddamın qızı Colani və Tramp... İraqa qarşı yeni bir sui-qəsd planı
"ABŞ-ın İraq qanunlarının təsdiqinə müdaxiləsi xoş və ya məqbul bir davranış deyil. Terrorizmin məğlub edilməsində həlledici rol oynayan bir təhlükəsizlik qurumuna hücum qarşısında sükut saxlanıla bilməz"
Siyasi fəallar Colani rejiminin Səddamın qızı ilə birlikdə İraqa qarşı birgə sui-qəsd həyata keçirdiyini bildirsələr də, ABŞ prezidenti İraqda baş nazirin seçilməsi ilə bağlı bir daha müdaxiləçi mövqe tutaraq bir daha sual doğurur: "Xaricilər İraq və onun xalqı üçün hansı planı qururlar?!"
İraq ətrafında baş verən son hadisələr təkcə xaoslu təhlükəsizlik və siyasi hadisələr seriyasını deyil, həm də Bağdada qarşı çoxqatlı təzyiq modelinin əlamətlərini ortaya qoyur. İraqın qərb sərhədlərində planlaşdırılan təxribat əməliyyatları iddialarından tutmuş Bağdaddakı güc dinamikasına müdaxiləçi münasibətlərə və onların Suriyadakı İŞİD ailələrinin yerləşdiyi düşərgələrdə şübhəli və geniş yayılmış fəaliyyətlə üst-üstə düşməsinə və əlbəttə ki, təkfirçi terrorçuların hərəkətlərinə qədər bütün bu amillər mürəkkəb və bir-biri ilə əlaqəli bir mənzərə yaradır, İraqın və hətta bütün bölgənin təhlükəsizliyi, milli suverenliyi və siyasi sabitliyi eyni vaxtda hücuma məruz qalır.
İraqın qərb sərhəd bölgələrindəki təhlükəsizlik hərəkatları ilə yanaşı, gizli şəbəkələrin yenidən aktivləşməsi və sabitliyi pozan hərəkətlər etmək cəhdlərinin əlamətləri də mövcuddur ki, bu da ölkənin daxili siyasi proseslərinə dair bəzi xarici baxışlarla uyğun gəlir. Bu kontekstdə bəzi rəsmi İraq təhlükəsizlik qurumlarına təzyiq və ölkənin müdafiə tənliklərində təhlükəsizlik balansına təsir göstərə biləcək dəyişikliklərin ehtimalı da müzakirə olunur. Bundan əlavə, sərhəd boyunca ekstremist hərəkatlarla əlaqəli elementləri saxlayan düşərgələrdə baş verən şübhəli hadisələr, yatmış hücrələrin yenidən canlanması və İraq daxilində təhlükəsizliyin yayılması ilə bağlı narahatlıqları artırıb. Bütün bu inkişaflar mürəkkəb, çoxqatlı və həssas bir mühitin mənzərəsini yaradır.
Əl-Colani və Səddamın qızı eyni cəbhədə
Bu kontekstdə suriyalı siyasi fəal Mahmud Məvalidi Əbu Məhəmməd əl-Colaninin rejiminin İraqa qarşı təhlükəli terror aktları planlaşdırdığını yazıb.
Məvalidi bildirib: “Bu hərəkətlər Əl-Colani tərəfindən Səddamın qızı Rağadla əməkdaşlıqda həyata keçirilir. Əl-Colaniyə sadiq bir dəstə Suriyanın Deyr əz-Zor əyalətində Həmzə Həmidi və Əbu Məhəmməd Zakurun rəhbərlik etdiyi əməliyyat otağı yaradıb. Bu əməliyyat otağı, İraq daxilində, xüsusən də Əl-Ənbar əyalətində hərbi və mülki hədəflərə qarşı yeraltı qrupları aktivləşdirməklə terror aktlarının həyata keçirilməsinə nəzarət etməkdən məsuldur.
Dəməşqdə yeraltı qruplar vasitəsilə İraqı hədəfə almağın yollarını müzakirə etmək üçün çox gizli bir görüş keçiriliB. İraq hökuməti bu təhlükəli sui-qəsdə qarşı ayıq olmalıdır.” Əvvəllər mediada bu iki şəxsin görüşdüyü bildirilirdi.
Tramp İraq Xalqının səsverməsinə qarşı
Bu arada, Donald Trampın Nuri əl-Malikinin baş nazirliyi ilə bağlı İraqa yenidən müdaxilə etdiyi və "Biz İraqın baş naziri məsələsini izləyirik və nə olacağını görəcəyik" dediyi bildirilir. O, həmçinin ABŞ-ın bu ssenari ilə necə davranmaq barədə fikirlərinin olduğunu bildirib. Tramp iddia edib ki, sonda hər kəs ABŞ-a ehtiyac duyacaq!
Tramp əvvəllər Nuri əl-Malikinin İraq xalqının iradəsini və səslərini nəzərə almadan yenidən İraqın baş naziri olmasına icazə verilməməli olduğunu bildirmişdi. Bu müdaxilə İraq siyasi dairələrində mənfi reaksiyalara səbəb olub. İraqdakı Koordinasiya Çərçivə Alyansı dəfələrlə baş nazirin seçilməsinin daxili məsələ olduğunu və heç bir xarici tərəfə aid olmadığını vurğulayıb.
Bildirilir ki, güclü, xalq əsaslı və mərkəzləşdirilmiş hökumətin qurulmasının qarşısını almaq, ilk növbədə, İŞİD-in dirçəldilməsi məqsədi daşıyan təhlükəli planların həyata keçirilməsinə kömək edəcək!
ABŞ-ın Həşd əl-Şabiyə qarşı sui-qəsdi
Başqa bir məlumata görə, Sünni "Əzm" Koalisiyasının lideri Məhəmməd Zari Delimi, "Amerikanın Həşd əl-Şabi qüvvələrini dağıtmaq və aradan qaldırmaq planı" barədə xəbərdarlıq edərək, belə bir ssenarinin təhlükəsizlik boşluğu yarada biləcəyini və İraqda təhlükəsizlik vəziyyətinin çökməsinə səbəb ola biləcəyini bildirib. Delimi bildirib: "ABŞ-ın İraq qanunlarının təsdiqinə müdaxiləsi məqbul davranış deyil. Terrorizmin məğlub edilməsində həlledici rol oynayan təhlükəsizlik qurumuna hücum qarşısında sükut saxlanıla bilməz; bu, ölkədə sabitliyi pozmaq üçün aydın məqsədləri olan bir planın bir hissəsidir. Həşd əl-Şabi, ordu, polis və digər təhlükəsizlik qurumları kimi, hüquqi və təhlükəsizlik qurumudur və ABŞ-ın onu dağıtmaq hüququ yoxdur, xüsusən də bu qüvvələrin verdiyi böyük qurbanlar millətin yaddaşında qaldığı üçün buna heç kəsin haqqı yoxdur." Xatırladaq ki, İraqda Həşd əl-Şabi qüvvələrinin təsis fəlsəfəsi təkfirçi terrorçularla mübarizəyə əsaslanır!
ABŞ qoşunlarının görməzdən gəlməsi səbəbindən İŞİD üzvlərinin kütləvi qaçışı
Suriya mənbələri son 72 saat ərzində yüzlərlə İŞİD ailə üzvünün əl-Hol düşərgəsindən qaçdığını bildirib. Müxtəlif millətlərdən olan bu şəxslər düşərgənin qeyri-sabit vəziyyətindən istifadə edərək qaçıblar. Mənbələr, xüsusən də düşərgənin təhlükəsizlik qüvvələrinin laqeydliyi nəzərə alınmaqla, bu qaçışın əvvəlcədən planlaşdırılmış bir əməliyyat ola biləcəyini irəli sürürlər. Onlar qaçanların gələcəkdə İŞİD-in yeraltı şəbəkələrinin sütunlarına çevrilə biləcəkləri barədə xəbərdarlıq ediblər.
Bu kütləvi qaçış, xüsusən də təhlükəsizlik qüvvələrinin tam gözü qarşısında baş verdiyi və əl-Hol düşərgəsinin yaxınlığında ABŞ qüvvələrinin olmasına baxmayaraq, kütləvi köçün qarşısını almaq üçün heç bir tədbir görmədikləri üçün bir çox sual doğurur. İraqlıların qonşu ölkədəki bu düşərgəni həmişə təhlükə kimi gördüyünü nəzərə alsaq, bu hadisələrin İraq sərhədlərinə təsiri hələ də aydın deyil.
Qeyd etmək vacibdir ki, bu xəbərlərin yaratdığı səs-küy əsas məsələ deyil, əksinə onların qarşılıqlı təsirindən irəli gələn modeldir. Bu model göstərir ki, İraq üzərində rəqabət meydanı artıq sırf hərbi və ya siyasi deyil, təhlükəsizlik təzyiqi, psixoloji təsir və idarəetmə strukturunun dayanıqlığının sınanmasının birləşmiş meydanıdır. Lakin bu tənliyin gələcəyi xarici aktyorların iradəsindən daha çox daxili birlik səviyyəsindən, ictimai etimaddan və müstəqil qərar qəbul etmə qabiliyyətindən asılıdır.
Əgər İraq fikir ayrılıqlarını konstruktiv rəqabətə çevirə və təhlükəsizliyi fraksiya məsələsindən milli məsələyə qaldıra bilsə, o, təkcə bu tarixi dönüş nöqtəsində deyil, həm də təzyiq tənliyinə öz hakimiyyətini möhkəmləndirmək üçün bir fürsət kimi cavab verə biləcək. Əlbəttə ki, bu, olduqca çətin bir proses olacaq.