Əraqçı: Türkiyə İranı bölməyə yönəlmiş ABŞ-İsrail planının uğursuzluğunda fəal rol oynayıb

İraqda yerləşən kürd silahlı qruplarının mümkün hücumlarının və İranı bölməyə yönəlmiş ABŞ-İsrail planının qarşısının alınmasında Türkiyənin rolunu vurğulayan Əraqçı deyib: "Onlar bu məsələdə qəti mövqe tutdular. Bu səylər İranı bölmək və daxili qarışıqlıq yaratmaq planının uğursuzluğunu təmin etdi." İran xarici işlər naziri Abbas Əraqçı bildirib ki, Türkiyə Şimali İraqda yerləşən İran kürd müxalifət qruplarının Tehrana qarşı yeni cəbhə açmasının və ölkəni bölmək planlarının qarşısının alınmasında "çox təsirli rol" oynayıb.

İranın Majaraa Media kanalına verdiyi müsahibədə Əraqçi Ankaranın İranı bölməyə və daxili qarışıqlıq yaratmağa yönəlmiş ABŞ-İsrail planına qarşı son dərəcə sərt mövqe tutduğunu vurğulayıb.

Müsahibə, ABŞ və İran arasında iyun ayında Pakistanın vasitəçiliyi, Qətər və Türkiyənin töhfəsi ilə imzalanan İslamabad Anlaşma Memorandumunun pozulmasından və iyulun əvvəlində toqquşmaların yenidən şiddətlənməsindən sonraya təsadüf edir.

Əraqçi iddia edir ki, müharibənin dördüncü günündə ABŞ prezidenti Donald Tramp İrana qarşı mümkün quru əməliyyatı ilə bağlı İraq Kürdüstan Regional Hökumətinin (İKRH) nümayəndələri ilə əlaqə saxlayıb.

Axios tərəfindən 3 martda dərc edilən bir hesabatda da Trampın müharibə ilə bağlı kürd liderləri Bərzani və Tələbani ilə görüşdüyü iddia edilir. Ağ Ev bu iddiaya cavab olaraq Trampın bölgədə "bir çox müttəfiq və tərəfdaşla görüşdüyünü" bildirib.

Martın əvvəlində Associated Press (AP) agentliyinə danışan kürd rəsmiləri iddia ediblər ki, Şimali İraqda yerləşən İran kürd üsyançı qrupları ABŞ-ın dəstəyi ilə İrana qarşı sərhədyanı hərbi əməliyyata hazırlaşır.

Onlar iddia ediblər ki, Vaşinqton bu əməliyyatlar üçün İraq kürdlərindən dəstək istəyib.

Reuters tərəfindən 5 martda dərc edilən müsahibədə Tramp mümkün kürd hücumunu dəstəkləyəcəyini bildirib. Bundan dərhal sonra ABŞ mediasında yer alan xəbərlərdə kürd qüvvələrinin mümkün quru hücumuna hazırlaşdığı bildirilib. "New York Times" qəzeti bu qrupların Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi tərəfindən silahlandırıldığını iddia edib.

Ərakçi bildirib ki, bu plandan xəbər tutduqdan sonra Bərzani və Tələbani İraqın Baş naziri Məhəmməd Şia əl-Sudani və Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidanla görüşüblər və İran ABŞ və İsraillə döyüşərkən Kürdüstan Rəhbərliyindən hər hansı bir təhdid gələrsə, Tehranın sərt cavab verəcəyi barədə xəbərdarlıq ediblər.

Türkiyənin bu prosesdəki rolunu vurğulayan Ərakçi deyib: "Türkiyə bu prosesdə çox təsirli rol oynadı. Amerikalılarla danışıqlar apardı və bu məsələdə çox qətiyyətli mövqe tutdu. Bu birgə səylər İranı bölmək və daxili qarışıqlıq yaratmaq planının uğursuzluğunu təmin etdi."

Müharibənin ilk mərhələlərində xəbərlərdə İsrail kəşfiyyatının İranın şimal-qərbinə doğru irəliləyişi dəstəkləmək üçün Şimali İraqdakı İran kürd qruplarını silahlandırmağı təklif etdiyi iddia edilirdi. Məlumatlarda Vaşinqtonun əvvəlcə bu planı nəzərdən keçirdiyi, lakin Ankaranın etirazlarından sonra bundan imtina etdiyi bildirilirdi. Nə Türkiyə, nə də ABŞ bu iddiaları rəsmi olaraq təsdiqləməyib.

Xarici işlər naziri Hakan Fidan mart ayında verdiyi açıqlamada İranın etnik və ya dini çatışmazlıqlardan istifadə edərək vətəndaş müharibəsi başlatmaq cəhdlərinin "böyük bir səhv" olacağını vurğuladı.

Fidan, "İsrail illərdir bölgədəki kürd qruplarından vasitəçi kimi istifadə edir" deyə bildirərək ABŞ administrasiyasına müraciət edərək deyib: "Belə bir səhv düzəlməz olardı."

Fidan o vaxt ABŞ Dövlət Katibi Marko Rubionun Vaşinqtonun belə bir səydə iştirakını təkzib etdiyini bildirmişdi.

Digər tərəfdən, Tramp 8 martda Air Force One-da müxbirlərə verdiyi müsahibədə kürdlərin müharibəyə girmə ehtimalını "istisna etdiyini" bildirərək deyib: "Kürdlərin (bölgəyə) girməsi məsələsi yoxdur, biz belə bir şeyi nəzərdən keçirmirik".

Tramp həmçinin bildirib ki, "Mən bu ehtimalı istisna etmişəm. Kürdlərin müdaxilə etməsini istəmirəm. Kürdlərin xəsarət almasını və ya öldürülməsini istəmirəm; bizim onlarla yaxşı münasibətlərimiz var. Onlar müdaxilə etməyə hazırdırlar, amma mən... onlara müdaxilə etmələrini istəmədiyimi açıq şəkildə bildirmişəm".

Aprel ayında Fox News-da yayımlanan müsahibədə Tramp deyib: "Biz kürdlər vasitəsilə etirazçılara çoxlu silah göndərdik. Və düşünürəm ki, kürdlər bu silahları alıblar".

Müxtəlif kürd qrupları bu iddianı təkzib etsələr də, Tramp bunu dilə gətirməyə davam edib.

Müsahibədə Ərakçi həmçinin İranın sonuncu devrilmiş şahının sürgündəki oğlu Rza Pəhləvini İsrailə səfəri zamanı ölkənin bölünməsini dəstəkləməkdə ittiham edərək hədəfə alıb.

O, iddia edib ki, Pəhləvi ölkənin mərkəzində şah kimi hökmranlıq etmək müqabilində İranın sərhəd bölgələrinin bölünməsinə razılıq verib, lakin bu iddianı dəstəkləmək üçün heç bir dəlil təqdim etməyib.