Portuqaliyada rübənd qadağan edildi: Hansı Avropa ölkələrində oxşar qaydalar var?

Portuqaliya Prezidenti ictimai yerlərdə üz örtüyü geyimlərini qadağan edən qaydanı təsdiqləyib. Qanun təhlükəsizlik və sosial inteqrasiya baxımından müdafiə olunsa da, solçu partiyalar İslamofobiya riskinə diqqət çəkiblər.

Portuqaliya Prezidenti António José Seguro iyul ayında Parlament tərəfindən qəbul edilmiş "rübənd qanunu" kimi tanınan qaydanı təsdiqləyib.

Prezident Sarayından çərşənbə axşamı verilən açıqlamada bildirilir ki, qanun ictimai yerlərdə şəxslərin şəxsiyyətinin müəyyənləşdirilməsi ilə bağlı təhlükəsizlik və profilaktika qaydalarını tənzimləyir.

Sequro məsələnin "sosial və mədəni baxımdan son dərəcə həssas" olduğunu və hüquq və vəzifələr arasında balanslı bir xətt çəkməyin olduqca çətin olduğunu bildirib. Buna baxmayaraq, hüquqi dəyişiklikləri və tənzimləmənin məzmununu qiymətləndirdikdən sonra Prezident qanunu təsdiqləmək qərarına gəlib.

Bəyanatda qərarın sosial inteqrasiya, gender ayrı-seçkiliyinin qarşısının alınması və Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin (AİHM) oxşar qərarlarına əsaslandığı bildirilir. Sequro AİHM-in üzün insan kimliyinin və ünsiyyətinin əsas elementlərindən biri olduğuna dair yanaşmasını bölüşdüyünü bildirib.

Prezidentin sözlərinə görə, qadınları və yalnız qadınları üzlərini tamamilə örtməyə məcbur etmək "kişilər və qadınlar arasında bərabərlik və bərabər insan ləyaqəti dəyərləri ilə uyğun olmayan asimmetriya" yaradır.

Prezidentin bəyanatında qeyd olunur ki, azad cəmiyyətdə hər kəs öz kimliyini və inanclarını ümumi qaydalar çərçivəsində yaşamaq hüququna malikdir. Sequro həmçinin açıq üzün olması Portuqaliya cəmiyyətində sosial təhlükəsizliyin əsas elementlərindən biridir.

“Gündəlik həyat qarşılıqlı tanınma və insanlar arasında birbaşa münasibətlərin qurulması imkanına əsaslanır. Bu ümumi qayda demokratik, azad və plüralist cəmiyyətin fəaliyyəti üçün vacibdir”, - deyə o bildirib.

Çeqa təklifinə edilən düzəlişlərdən sonra Prezident qanunu təsdiqləyib.

 

Qanun necə tətbiq olunacaq?

Qaydanın əsasını ötən il Parlamentə ifrat sağçı Çeqa partiyası tərəfindən təqdim edilən qanun layihəsi təşkil edir. Əvvəlcə təklif xüsusilə burkanı qadağan etməyi hədəfləyirdi, lakin sonradan üz örtüyünün digər formalarını da əhatə etmək üçün genişləndirilib.

Hakim Sosial Demokrat Partiyası (PSD) təklifin əhatə dairəsini dini ayrı-seçkiliyin tənqid riskini azaltmaq məqsədi ilə “təhlükəsizliyə” yönəltmək üçün dəyişdirib.

Parlament 17 iyulda keçirilən son səsvermədə qaydanı təsdiqləyib. Çeqa, PSD, CDS və IL qanun layihəsini dəstəkləyib, PS, Livre, PCP, BE və JPP isə əleyhinə səs verib. PAN bitərəf qalıb.

Yeni qanun ictimai yerlərdə üzü gizlədən və ya örtən geyimlərin istifadəsini qadağan edir.

Həmçinin, cinsinə, dininə, yaşına və ya mənşəyinə görə hər kəsi üzünü örtməyə məcbur etməyi qadağan edir.

Qadağanı pozanlar səhlənkarlıqla baş verərsə, 150 avrodan 750 avroya qədər, qəsdən baş verərsə, 400 avrodan 3000 avroya qədər cərimə ilə üzləşə bilərlər.

Lakin, sağlamlıq, peşəkar fəaliyyət, incəsənət, əyləncə və ya reklam məqsədləri üçün üzün örtməsi qadağaya daxil edilməyəcək.

Qadağa təyyarələrə, diplomatik və konsulluq binalarına, ibadət yerlərinə və digər müqəddəs yerlərə də şamil edilməyəcək. İstisnalar təhlükəsizlik səbəbləri, hava şəraiti və ya qanunla icazə verilən digər hallar üçün də edilir.

Qanunun digər maddəsinə görə, təhdid, zorakılıq, məcburetmə və ya səlahiyyətlərindən sui-istifadə yolu ilə bir şəxsi cinsinə görə üzünü örtməyə məcbur edənlər iki ilə qədər həbs cəzası və ya 240 günə qədər cərimə ilə üzləşə bilərlər. Qurban uşaqdırsa, cəza üçdə bir artırılacaq.