İran ABŞ-a Hörmüz boğazını 7 gün ərzində açmaq və müharibəyə son qoymaq üçün saziş təklif edir

"Associated Press" (AP) xəbər agentliyinin məlumatına görə, İran Vaşinqtona yeni bir təklif çatdırıb. Bu təklif ABŞ-ın dəniz blokadasını ləğv etməsi, neft sanksiyalarından imtina etməsi və Livanı da əhatə edən atəşkəsə riayət etməsi şərti ilə Hörmüz boğazının açılmasını və nüvə proqramı ilə bağlı danışıqların yeddi gün ərzində bərpasını nəzərdə tutur.

İranın xarici işlər naziri Abbas Araqçi təklifin təfərrüatlarını cümə axşamı BMT Baş Assambleyasının (UNGA) iclası çərçivəsində keçirilən xüsusi görüş zamanı açıqlayıb.

İclasda iştirak edənlərin sözlərinə görə, Əraqçi bildirib ki, vasitəçilər vasitəsilə ABŞ-a çatdırılan bu təklif müharibəyə son qoymaq üçün yeddi günlük yol xəritəsi təqdim edir və Vaşinqton razılaşacağı təqdirdə İran onu həyata keçirməyə hazırdır.

İranın xarici işlər nazirinin sözləri belə sitat gətirilib: "Müəyyən şərtlər yerinə yetirilərsə, yeddinci günün sonunda Hörmüz boğazı açılacaq və danışıqlar bərpa olunacaq".

"Associated Press" xəbər verir ki, təklifə daxil olan şərtlər İran və ABŞ arasında iyun ayında imzalanmış, lakin sonradan pozulmuş əvvəlki Anlaşma Memorandumunun şərtlərinə bənzəyir.

İran rəsmiləri - xüsusilə mülki administrasiyanın atdığı addımlara qarşı çıxan hərbi qanad daxilindəki sərt xətt tərəfdarları - əraqçinin BMT Baş Assambleyasının iclasında irəli sürdüyü təklifin təfərrüatları ilə bağlı hələ heç bir şərh verməyiblər. Bu arada, ABŞ və İran arasında mümkün yeni danışıqlarla bağlı xəbərlərdən sonra neft qiymətləri aşağı düşdü və "Brent" markalı xam neftin qiyməti bir barel üçün 105 dollara qədər gerilədi.

Cümə günü Əraqçi həmçinin Nyu-Yorkda BMT Baş Assambleyası çərçivəsində Böyük Britaniyanın xarici işlər naziri Ed Miliband ilə görüşdü. Görüş zamanı Araqçi "müəyyən Avropa ölkələrini" "dağıdıcı və məsuliyyətsiz hərəkətlər" etməkdə, həmçinin "İrana, regiona və dünyaya böyük ziyan vuran ABŞ və İsrailin hərbi təcavüzünü dəstəkləməklə bu təcavüzdə şərik olmaqda" ittiham edib.

Həmçinin cümə günü İran Prezidenti Məsud Pezeşkian Nyu-Yorkda Qətərin Baş naziri və xarici işlər naziri Şeyx Məhəmməd bin Əbdülrəhman bin Casim Al Sani ilə görüşüb.

ABŞ və İran arasında vasitəçilik səylərini davam etdirən Qətər, eyni zamanda, bu həftə BMT-də keçirilən İran və ABŞ arasında saatlarla davam edən dolayı danışıqlarda da rol oynayır. "Tehranın mövqeyi strateji geri çəkilmə kimi qiymətləndirilməməlidir"

Qətərin Xarici İşlər Nazirliyi bəyan edib ki, iki lider "regiondakı son hadisələri, eləcə də gərginliyin azaldılması və dialoq üçün əlverişli mühitin yaradılması, bununla da regional təhlükəsizlik və sabitliyin gücləndirilməsi istiqamətindəki səyləri" müzakirə ediblər.

Bu arada, İsrail hərbi kəşfiyyatının tədqiqat şöbəsinin keçmiş rəhbəri Denni Sitrinoviç "X" sosial şəbəkəsində belə şərh verib: "Belə görünür ki, Tehran Vaşinqtonda siyasi imkanlar pəncərəsinin açıldığına inanır."

Sitrinoviçin fikrincə, "ABŞ-da aralıq seçkilərin yaxınlaşması və Prezident Trampın neft qiymətlərini aşağı salmaq üçün güclü motivasiyaya malik olması fonunda, İran iqtisadi və siyasi təzyiqlərin ABŞ-ın mövqeyində çevikliyə səbəb olub-olmayacağını yoxlamaq üçün bir fürsət görür."

"Bununla belə," Sitrinoviç əlavə edib, "Tehranın mövqeyi fundamental strateji geri çəkilmə kimi qəbul edilməməlidir."