ABŞ prezidenti Donald Tramp İsrailin Livanda yenidən yerləşdiriləcəyini və HTS lideri əl-Colaniyə Hizbullah dosyesini ələ keçirməyə icazə verəcəyini açıqlayıb.
Ötən çərşənbə günü Fox News televiziyasına verdiyi açıqlamalarda ABŞ prezidenti Donald Tramp İsrailin Livanda yenidən yerləşdiriləcəyini bildirib.
Tramp Suriyadakı Hayat Təhrir əş-Şam (HTS) rejiminin lideri Əbu Məhəmməd əl-Colani (indiki Əhməd Şara) Hizbullah dosyesini ələ keçirəcəyini və bu mövzuda Dəməşq administrasiyasına icazə verəcəyini bildirib.
Yazıçı Əbdülmunim Əli İssanın əl-Diyar qəzetindəki təhlilinə görə, Trampın bu açıqlaması son qırx gündə eyni məsələyə toxunduğu dördüncü dəfə idi.
Tramp ilk dəfə 7 iyunda NBC News-a verdiyi müsahibədə Hizbullaha qarşı "dəqiq" əməliyyatlara çağırdı və əl-Colani Livanda kömək etməyə hazır olduğunu bildirdi. Lakin HTS rejimi daim Trampın Suriyanın Livana müdaxiləsi ilə bağlı işarələrindən uzaq durub.
Nəhayət, 8 iyulda NATO sammiti çərçivəsində Tramp-Əl-Colani görüşündən sonra Dəməşqdən verilən açıqlamalarda yeni hərbi cəbhələr açmaq niyyətinin olmadığı vurğulandı. Əl-Colani özü əvvəllər Livana hərbi müdaxilə iddialarını sadəcə şayiə kimi rədd etmişdi.
Yazıçı Sabin Uveys "əl-Nahar" qəzetindəki məqaləsində ABŞ prezidenti Trampın bir müddətdir Suriyanın Livandakı rolunu vurğuladığını və Hizbullaha qarşı mübarizədə əl-Colaniyə etibar etdiyini bir daha qeyd edib.
HTS-in təkziblərinə baxmayaraq, Tramp Fox News-da əl-Colaninin Hizbullahla mübarizə aparacağını təkrarlayaraq deyib: "Suriya İsraildən daha ehtiyatlı davranacaq. O, Hizbullahla müəyyən şəkildə mübarizə aparacaq, amma binaları sökməyəcək".
Müşahidəçilər qeyd edirlər ki, Trampın bu açıqlamaları həm ABŞ-ın Livandakı siyasətindən və İsraillə danışıqlardan narahat olan Livan ictimaiyyətinə, həm də İsrailin özünə bir mesajdır.
Əl-Colaninin Hizbullaha qarşı müdaxilə ehtimalı, HTS liderinin təmsil etdiyi siyasi xətti fundamentalist təhdid kimi görən Livandakı şiə bazası arasında narahatlıqları artırır.
Digər tərəfdən, İsraili Hizbullaha qarşı qeyri-kafi olmaqda günahlandıran Trampın mesajı, binaları sökmədən hərəkət edəcək daha az zərərli alternativin mövcud olduğunu göstərmək məqsədi daşıyır.
En-Nahar qəzetinə danışan siyasi mənbələr bildiriblər ki, Trampın açıqlamaları müvəqqəti ritorika deyil, əksinə Yaxın Şərqdə təhlükəsizlik balansını bərpa etməyə yönəlmiş yeni ABŞ-Suriya razılaşmalarını əks etdirir.
ABŞ administrasiyası, İsrail ilə son müharibədən sonra Livan və Suriyanı əhatə edən sərhəd xəttinin yenidən çəkilməli olduğunu iddia edir.
Əl-Colani rejimi beynəlxalq legitimliyini gücləndirməyə və Qərbə və ərəb dünyasına açılmağa çalışsa da, hələ də daxili qeyri-sabitliklə üzləşir.
ABŞ administrasiyası yenidənqurma və sanksiyaların qaldırılması üçün maliyyə dəstəyi axtaran yeni Dəməşq hökumətinin Hizbullahın Suriya torpaqlarındakı fəaliyyətini məhdudlaşdırmaq üçün daha çox addım atacağını gözləyir.
Siyasi mənbələr qeyd edir ki, "Hizbullahla mübarizə" ifadəsi Suriya ilə Hizbullah arasında birbaşa hərbi münaqişə demək deyil və yaxın gələcəkdə belə bir ssenarinin gözlənilmir. Dəməşqin növbəti addımlarının əsasən Hizbullahın Suriyada hərəkət azadlığının məhdudlaşdırılmasına, silah və avadanlıq daşınması üçün istifadə edilən sərhəd keçid məntəqələrinə və tranzit yollarına nəzarətin gücləndirilməsinə və dövlət hakimiyyəti xaricində hər hansı müstəqil hərbi mövcudluğa son qoyulmasına yönələcəyi gözlənilir.
Mənbələrə görə, Trampın açıqlamaları Livana birbaşa mesaj da ehtiva edir. Vaşinqton hesab edir ki, Livanda atəşkəsin daimi olması üçün yalnız cənub sərhədindəki tədbirlər kifayət deyil; Hizbullahın Suriya sərhədindən yenidən silahlanmasının qarşısını almaq da vacibdir.
Bu kontekstdə Suriyanın oynayacağı rol ABŞ-ın bölgədə qurmaq istədiyi yeni təhlükəsizlik arxitekturasının fundamental hissəsini təşkil edir.
Tramp Hizbullah dosyesini HTS-ə təhvil verməyə hazırlaşırmı?
ABŞ prezidenti Donald Tramp İsrailin Livanda yenidən yerləşdiriləcəyini və HTS lideri əl-Colaniyə Hizbullah dosyesini ələ keçirməyə icazə verəcəyini açıqlayıb.
Ötən çərşənbə günü Fox News televiziyasına verdiyi açıqlamalarda ABŞ prezidenti Donald Tramp İsrailin Livanda yenidən yerləşdiriləcəyini bildirib.
Tramp Suriyadakı Hayat Təhrir əş-Şam (HTS) rejiminin lideri Əbu Məhəmməd əl-Colani (indiki Əhməd Şara) Hizbullah dosyesini ələ keçirəcəyini və bu mövzuda Dəməşq administrasiyasına icazə verəcəyini bildirib.
Yazıçı Əbdülmunim Əli İssanın əl-Diyar qəzetindəki təhlilinə görə, Trampın bu açıqlaması son qırx gündə eyni məsələyə toxunduğu dördüncü dəfə idi.
Tramp ilk dəfə 7 iyunda NBC News-a verdiyi müsahibədə Hizbullaha qarşı "dəqiq" əməliyyatlara çağırdı və əl-Colani Livanda kömək etməyə hazır olduğunu bildirdi. Lakin HTS rejimi daim Trampın Suriyanın Livana müdaxiləsi ilə bağlı işarələrindən uzaq durub.
Nəhayət, 8 iyulda NATO sammiti çərçivəsində Tramp-Əl-Colani görüşündən sonra Dəməşqdən verilən açıqlamalarda yeni hərbi cəbhələr açmaq niyyətinin olmadığı vurğulandı. Əl-Colani özü əvvəllər Livana hərbi müdaxilə iddialarını sadəcə şayiə kimi rədd etmişdi.
Yazıçı Sabin Uveys "əl-Nahar" qəzetindəki məqaləsində ABŞ prezidenti Trampın bir müddətdir Suriyanın Livandakı rolunu vurğuladığını və Hizbullaha qarşı mübarizədə əl-Colaniyə etibar etdiyini bir daha qeyd edib.
HTS-in təkziblərinə baxmayaraq, Tramp Fox News-da əl-Colaninin Hizbullahla mübarizə aparacağını təkrarlayaraq deyib: "Suriya İsraildən daha ehtiyatlı davranacaq. O, Hizbullahla müəyyən şəkildə mübarizə aparacaq, amma binaları sökməyəcək".
Müşahidəçilər qeyd edirlər ki, Trampın bu açıqlamaları həm ABŞ-ın Livandakı siyasətindən və İsraillə danışıqlardan narahat olan Livan ictimaiyyətinə, həm də İsrailin özünə bir mesajdır.
Əl-Colaninin Hizbullaha qarşı müdaxilə ehtimalı, HTS liderinin təmsil etdiyi siyasi xətti fundamentalist təhdid kimi görən Livandakı şiə bazası arasında narahatlıqları artırır.
Digər tərəfdən, İsraili Hizbullaha qarşı qeyri-kafi olmaqda günahlandıran Trampın mesajı, binaları sökmədən hərəkət edəcək daha az zərərli alternativin mövcud olduğunu göstərmək məqsədi daşıyır.
En-Nahar qəzetinə danışan siyasi mənbələr bildiriblər ki, Trampın açıqlamaları müvəqqəti ritorika deyil, əksinə Yaxın Şərqdə təhlükəsizlik balansını bərpa etməyə yönəlmiş yeni ABŞ-Suriya razılaşmalarını əks etdirir.
ABŞ administrasiyası, İsrail ilə son müharibədən sonra Livan və Suriyanı əhatə edən sərhəd xəttinin yenidən çəkilməli olduğunu iddia edir.
Əl-Colani rejimi beynəlxalq legitimliyini gücləndirməyə və Qərbə və ərəb dünyasına açılmağa çalışsa da, hələ də daxili qeyri-sabitliklə üzləşir.
ABŞ administrasiyası yenidənqurma və sanksiyaların qaldırılması üçün maliyyə dəstəyi axtaran yeni Dəməşq hökumətinin Hizbullahın Suriya torpaqlarındakı fəaliyyətini məhdudlaşdırmaq üçün daha çox addım atacağını gözləyir.
Siyasi mənbələr qeyd edir ki, "Hizbullahla mübarizə" ifadəsi Suriya ilə Hizbullah arasında birbaşa hərbi münaqişə demək deyil və yaxın gələcəkdə belə bir ssenarinin gözlənilmir. Dəməşqin növbəti addımlarının əsasən Hizbullahın Suriyada hərəkət azadlığının məhdudlaşdırılmasına, silah və avadanlıq daşınması üçün istifadə edilən sərhəd keçid məntəqələrinə və tranzit yollarına nəzarətin gücləndirilməsinə və dövlət hakimiyyəti xaricində hər hansı müstəqil hərbi mövcudluğa son qoyulmasına yönələcəyi gözlənilir.
Mənbələrə görə, Trampın açıqlamaları Livana birbaşa mesaj da ehtiva edir. Vaşinqton hesab edir ki, Livanda atəşkəsin daimi olması üçün yalnız cənub sərhədindəki tədbirlər kifayət deyil; Hizbullahın Suriya sərhədindən yenidən silahlanmasının qarşısını almaq da vacibdir.
Bu kontekstdə Suriyanın oynayacağı rol ABŞ-ın bölgədə qurmaq istədiyi yeni təhlükəsizlik arxitekturasının fundamental hissəsini təşkil edir.