ABŞ-İran danışıqları Omanda başlayır: Nüvə proqramı gündəmdədir

Omanda keçirilməsi gözlənilən danışıqlar masası, İran və ABŞ arasında səkkiz aydan sonra ilk üzbəüz görüş olacaq. İran və ABŞ Tehranın nüvə proqramını müzakirə etmək üçün bu gün Omanda danışıqlara başlamağa hazırlaşır. Danışıqlar bir həftəlik qeyri-müəyyənlikdən sonra planlaşdırılıb, baxmayaraq ki, regional ölkələrin iştirakı ilə Türkiyədə keçirilməsi ehtimalı da qaldırıldı.

Danışıq masası, İran və ABŞ arasında səkkiz aydan sonra ilk üzbəüz görüş olacaq.

Tərəflər İsrailin iyun ayında İrana qarşı 12 günlük müharibəsindən sonra nəticəsiz başa çatan danışıqlardan bir neçə ay sonra Omana qayıdıblar. Şərqi Ərəbistan yarımadasında yerləşən Oman keçmişdə iki ölkə arasında dolayı əlaqələrə ev sahibliyi edib.

Müharibə zamanı ABŞ İranın nüvə obyektlərini bombalayıb və bildirilib ki, bu hücumlar uranı silah səviyyəsinə yaxın təmizliyə qədər zənginləşdirən çoxsaylı sentrifuqları məhv etmiş ola bilər. İsrail hücumları İranın hava hücumlarından müdafiə sistemlərini və ballistik raket imkanlarını hədəf alıb.

Paytaxt Məsqətdə başlaması planlaşdırılan danışıqların əhatə dairəsi, mahiyyəti və iştirakçıları hələ də məlum deyil.

İran dövlət agentliyi IRNA-nın verdiyi məlumata görə, İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi gecə saatlarında çox sayda diplomatla Məsqət şəhərinə gəlib.

Əraqçi X sosial media hesabında paylaşım edərək bildirib ki, “İran diplomatiyaya açıq gözlə və keçən ilki dərsi unutmadan daxil olur”.

O əlavə edib: “Öhdəliklər yerinə yetirilməlidir. Bərabər status, qarşılıqlı hörmət və ortaq maraqlar sadəcə ritorika deyil, zərurətdir və davamlı razılaşmanın təməl daşlarını təşkil edir.”

ABŞ tərəfində danışıqlara Yaxın Şərq üzrə xüsusi elçi Stiv Vitkoff rəhbərlik edir. Vitkoffu Yaxın Şərq səfərində Trampın kürəkəni Cared Kuşner müşayiət edir. Kuşner bu yaxınlarda Qəzza zolağı ilə bağlı təkliflərini bölüşüb və Əbu-Dabidə Rusiya ilə Ukrayna arasında üçtərəfli danışıqlarda iştirak edib.

“Əl-Cəzirə”nin məlumatına görə, iki rəsmi cümə axşamı gecəsi Əbu-Dabidən Qətərə rəsmilərlə görüşmək üçün səfər edib. Fars körfəzində İranla birgə dəniz təbii qaz yatağına sahib olan Qətər, həmçinin iyun münaqişəsi zamanı İran tərəfindən hücuma məruz qalan əsas ABŞ hərbi bazasına ev sahibliyi edir.

 

Nüvə proqramı masada

İranın danışıqlarda hansı şərtləri müzakirə edəcəyi hələ də məlum deyil. Tehran bu müzakirələrin yalnız nüvə proqramını əhatə edəcəyini iddia edir. Lakin Əl-Cəzirə kanalının verdiyi məlumata görə, Misir, Türkiyə və Qətər diplomatları İrana üç il müddətinə uranın zənginləşdirilməsini dayandırmaq, yüksək dərəcədə zənginləşdirilmiş uranı xaricə göndərmək və "ballistik raketlərdən istifadəyə başlamamaq" öhdəliyi təklif ediblər.

Rusiya uranı qəbul edəcəyini bildirmişdi. Lakin İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Əli Şamxani bu həftə verdiyi müsahibədə proqramın dayandırılmasının və ya uranın xaricə göndərilməsinin ölkə üçün mümkün olmadığını bildirib.

Digər tərəfdən, danışıqlarda İranın regionda İsrail və ABŞ-a qarşı çəkindirici vasitə kimi xidmət edən "Müqavimət oxu" kimi müəyyən etdiyi şəbəkəsi ilə bağlı heç bir öhdəlik yoxdur.