Husilər Qırmızı dəniz tranzit haqları ilə İranın Hörmüz modelini gündəmə gətirirlər

Yəmən İnformasiya Naziri bildirib ki, kəşfiyyat məlumatları İİKK məsləhətçilərinin Bab əl-Məndəbdə husilər tərəfindən tətbiq edilən tranzit haqqı sisteminin dizaynında birbaşa iştirak etdiyini və bunun İranın Hörmüz boğazında haqq tələbi ilə eyni model olduğunu təsdiqləyib.

Yəmənin beynəlxalq səviyyədə tanınmış dövlət rəsmlərindən bir nazir çərşənbə günü bildirib ki, Husilər Qırmızı dənizdə Bab əl-Məndəbdən keçən gəmilərdən vergi toplamağı planlaşdırır.

Ərəb dilində adı "Göz yaşları qapısı" mənasını verən Bab əl-Məndəb, Qırmızı dənizdə dar bir su yoludur və İranın hücumları və təhdidləri Hörmüz boğazı vasitəsilə Körfəz enerji ixracını boğduqdan sonra beynəlxalq bazara xam neft daşınması üçün kritik bir yola çevrilib.

Yəmənin informasiya naziri Müəmmər əl-Aryani bildirib ki, onun qiymətləndirməsi İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun (İİKK) bu təşəbbüsün idarə olunmasına kömək etdiyini göstərən bu yaxınlarda əldə edilmiş "təsdiqlənmiş kəşfiyyat"a əsaslanır.

"Kəşfiyyat göstərir ki, İİKK ilə əlaqəli mütəxəssislər və məsləhətçilər layihənin texniki və inzibati çərçivəsinin hazırlanmasında birbaşa iştirak edirlər", - deyə Aryani çərşənbə günü beynəlxalq mediada Husi planları ilə bağlı əvvəlki məlumatları təsdiqləyərək bildirib.

Eryani bildirib ki, buraya "gəmiçilik şirkətlərindən və ticarət gəmilərindən ödənişlər toplamaq üçün səlahiyyətli xüsusi bölmənin yaradılması" da daxildir.

 

Üfüqdə daha çox qarışıqlıq

Hörmüz boğazının gələcəyi ABŞ və İran arasında əsas mübahisəli məsələ olaraq qalır.

Tehran, keçmişdə dünyanın xam neftinin və mayeləşdirilmiş təbii qazının beşdə birini daşıyan bu su yolundan istifadə edən gəmilərdən tranzit haqqı almaq hüququnda israr edir.

Bunun fonunda Körfəz boyunca Husilərin Qırmızı dənizin mənsəbindəki Bab əl-Məndəbə girişi pula çevirməyə hazırlaşdıqları ilə bağlı narahatlıqlar artır ki, bu da İranın Hörmüz boğazındakı strategiyasını əks etdirir; belə bir addımın qlobal enerji bazarlarını daha da pozacağı gözlənilir.

Husilərin Qırmızı dənizdə və Ədən körfəzində İsraillə əlaqəli gəmilərə hücumları Qəzzada İsrail-Həmas münaqişəsi zamanı yük həcmlərinin kəskin şəkildə azalmasına səbəb oldu; gəmilər Cənubi Afrika ətrafında daha uzun bir yol qət etməyə məcbur oldular.

Ötən həftə rəsmi olaraq Ənsarullah Səudiyyə Ərəbistanına qarşı dəniz blokadası elan etdilər və o vaxtdan bəri Səudiyyə tankerlərini və neft infrastrukturunu hədəf alan hücumlara görə məsuliyyəti öz üzərlərinə götürdülər.

2014-cü ilin sonlarında Sənada prezident sarayını və əsas hərbi məntəqələri ələ keçirən və Yəmən hökumətini sürgünə məcbur edən Husilər "Müqavimət Oxunun" bir hissəsidir.

Bu ox, Livanda Hizbullah, Qəzzada Həmas və İraqdakı milislər də daxil olmaqla, regionun müxtəlif ölkələrində fəaliyyət göstərən silahlı qruplar şəbəkəsidir.

Husilər Yəmən sahilinin Bab əl-Məndəbə bitişik hissəsinə nəzarət etməsələr də, təxminən 100 kilometr uzaqlıqdakı ərazini ələ keçiriblər.

Blokada Səudiyyə Ərəbistanının gündə milyonlarla barel xam neft ixrac etmək qabiliyyətini təhdid edir. Buna cavab olaraq Ər-Riyad Husi mövqelərini hədəf alan hücumlara başladı.

Husilərlərlə eyni zamanda çərşənbə günü ABŞ və Səudiyyə Ərəbistanının ölkədəki ittifaq üzvləri İraqda Səfərbərlik Qüvvələrinə qarşı hücumlar təşkil edərək ən azı 20 nəfəri öldüyü bildirilir.